Johannes Wessels and the ‘Kollumer rebellion’ on 3 en 4 February 1797
Short English translation (more in Dutch beneath).
After a revolution radicals took over in Friesland and practiced a real ‘Reign of Terror’. Most people from Friesland were ‘prinsgezind’ (liked prins Willem V) and did not want to take part in the new ‘army’. Most refused this and one who also talked too much about the ‘prins Willem V’ was arrested. Lots of people from the region of Kollum stood up against the militia and freed him. After celebrating with too much alcohol they went to take the town of Dockum (Dokkum) but were beaten by the cannon’s from the wall. Some were killed others wounded
Johannes Wessels took part in it and was later arrested and taken to the prison ‘Blokhuis’ in Leeuwarden. Some were hanged/killed there. His town of Morra had to pay a fine of 604 Carolusguldens (guilders) of which he had to pay 11 Carolusguldens, 4 stuivers and 14 penningen. A lot in those days.
So he did not agree with the terror of the radicals and stood up for the one taken prison. He fought in fact for freedom of speech.
A year later the radicals were removed from power by a national revolution.
In Dutch:
De in ongenade gevallen stadhouder Willem V werd in 1795 door de Franse troepen verjaagd. Revolutionaire patriotten namen het bewind over van de afgezette regenten. De machtswisseling ging zonder veel geweld gepaard behalve in Friesland. Daar brak een harde strijd uit tussen gematigde en radicale revolutionairen. In 1796 kregen de radicalen de overhand en werden grootscheepse zuiveringen, verbanningen, gedwongen inkwartiering en oprichting van burgerkrijgsraden en dienstplicht ingevoerd.
Een van de bloedigste hoofdstukken vond plaats tijdens het ‘Kollumer oproer’. Men weigerde grootscheeps de dienstplicht en tegenstanders van de dienstplicht die een ‘prinsgezinde’ wilden bevrijden joegen de burgermilities op de vlucht na een gevecht bij Kollum. De bevrijding en overwinning werd gevierd door een herberg te plunderen en men wilde enigszins beneveld ook nog Dokkum innemen. De kanonnen op de stadswallen zaaiden dood en verderf, zodat de opstand snel de kop werd ingedrukt.
Op de arrestantenlijst komt ook de naam van onze voorvader Johannes Wessels voor. Hij nam pas in 1811 de naam Smedema aan. Hij werd naar het ‘Blokhuis’ in Leeuwarden gevoerd, waar later enkelen ter dood veroordeeld werden. Hij werd al weer snel vrij gelaten. Geheel Morra moest 604 Carolusguldens schadevergoeding betalen (andere dorpen meer). Waarvan Johannes Wessels een bedrag van 11 Carolusguldens, 4 stuivers en 14 penningen. Een heel bedrag in die tijd.
Hij was het dus blijkbaar niet eens met de radicalen en stond een gematigder bewind voor en/of was ‘prinsgezind’. In ieder geval durfde hij het tegen hen op te nemen voor in zijn ogen onrecht iemand aangedaan die uitingen deed die prinsgezind waren. Hij stond daarmee dus voor vrijheid van meningsuiting.
Een jaar later viel het doek voor de radicalen, een nationale staatsgreep verloste Friesland van hun schrikbewind.